युगाब्दः ५१२१ आषाढमासः

जुलै २०१९

...

यस्मिन् कालखण्डे पाश्चात्त्यदेशेषु सार्वजनिकशिक्षणं नाममात्रेण आसीत्, उच्चशिक्षणं तु अतिविरला: धनिका: एव प्राप्तुम् अर्हन्ति स्म, तस्मिन् एव कालखण्डे भारतदेशे आसक्तानां सर्वविधानाम् अपि जनानां ज्ञानपिपासां शमयितुं समर्था:...

...
योग्यता एव मुख्यः विषयः

लोकसभानिर्वाचनस्य घोषणाया: अनन्तरं केन्द्रसर्वकारेण सचिवसम्पुट: रचित: । के के सचिवा: कं कं विभागं निर्वहन्ति इत्यादिकं पत्रिकासु प्रकाशितम् एव । सर्वे वाचका: तत्सर्वं जानन्ति अपि ।

...
देवसत्ताभ्युपगन्ता ऐन्‌स्टिन्
नामदेवः

विज्ञानस्य सामान्यपरिचय: यस्य स्यात् स: सर्वोऽपि ऐन्स्टिन्वर्यस्य (१८७९-१९५५) नाम जानीयात् एव । विज्ञानक्षेत्रे ख्यातिं गत: स: दैवश्रद्धावान् आसीत् किम् इति प्रश्न: बहून् ...

...
वार्ताः

उत्तरतमिळ्नाडुप्रान्तस्य शिक्षकप्रशिक्षणवर्ग: मेमासस्य चतुर्दशदिनाङ्काद् आरभ्य पञ्चविंशतिदिनाङ्कपर्यन्तं चेन्नैश्रीपेरम्बत्तूरस्थे महर्षिविश्वविद्यालयपरिसरे सुसम्पन्न: । उद्घाटनसत्रे उत्तरतमिळ्नाडु-सं.भा.कोषाध्यक्षस्य श्री सुन्दरेशवर्यस्य अध्यक्षत्वे, स्वामी...

...
राधानामजप: किमर्थम्?
(सं) - इन्दुशर्मा काङ्कर:

इदं श्रुत्वा श्रीकृष्ण: शिर:शूलस्य अभिनयं कुर्वन् द्वाभ्यां हस्ताभ्यां शिर: निगृह्य बलवतीं वेदनां प्रकटितवान् । नारदमुनि: तु अकस्मात् इमां दुस्स्थितिं दृष्ट्वा व्याकुलित: सन् पृष्टवान् - ‘‘प्रभो ! एतस्या: वेदनाया: निवारणाय मया किं करणीयम् ?...

...
मानवता
(सं) - मुनिमुक्तितिलकविजयः

मुगलसाम्राज्यशासनकाले प्रवृत्ता घटना एषा । महाराष्ट्रप्रदेशे पेशवाजनै:, उत्तरस्यां शीखजनै:, दक्षिणस्यां निझामेन, हैदरालिना च सह मोगलानां घर्षणं प्रारब्धम् । तदवसरे जोधपुरसाम्राज्ये राजा रामसिंह: आधिपत्यं वहन् आसीत् ।

...
पालय कर्तव्यम्
(सं) - अर्जुनशर्मा

श्चन राजा । स: बहुषु युद्धेषु भागं गृहीतवान् । युद्धे शत्रुजनानां मारणं सहजं ननु ? तथापि राज्ञ: चिन्ता - ‘मया बहुधा हिंसा कृता’ इति । अत: सर्वदा तदीयं मन: विषादग्रस्तं भवति स्म । कदाचित् स: कञ्चित् संन्यासिनं दृष्ट्वा

...
‘ज्यूरिड्यूटि’- साहसम् !!
विजयाभट्

मेरिकादेशे न्यायनिर्णायकसम्बद्ध: (ज्यूरिड्यूटि) आदेश: आगच्छति चेत् प्रजाभि: तत् कर्तव्यम् अवश्यं निर्वहणीम् इति विधिरस्ति । अपि च देशसेवा प्रजानां धर्म: इत्यपि सर्वेषाम् मतम् । अत: न्यायालयत: ’ज्यूरिड्यूटि’-आदेशे प्राप्ते - ‘न्यायनिर्णयकार्ये...

...
...
‘नमस्तस्यै...’
(सं) जगदीशः

दुर्गासप्तशतीपारायणावसरे ‘या देवी सर्वभूतेषु ...रूपेण संस्थिता । नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नम:’ इति आनुपूर्वी दृश्यते । एतस्या: आनुपूर्व्या: वैशिष्ट्यं यदि अवगम्येत तर्हि तान्...

...
अन्तर्ज्वलनम्

तेलुगुमूलम् - साई ब्रह्मानन्दं गोर्ति: अनु - तङ्गेड जनार्दनरावः

मया उत्थातुं प्रयत्न: कृत: । पाणिपादसहकार: न प्राप्त: मया । शिर: परिवर्तयितुं प्रयत्नं कृतवान् अहम् । किन्तु असफलत्वम् । मम श्वास: एव सभारं श्रूयते आत्मना । तद्विना तस्मिन् प्रकोष्ठे...

...
उत्सवानन्दः
गुजरातिमूलम् - अभिषेकः अनु - सचिनः

न्तिमां सूचनां विलिख्य ‘एण्टर्’पिञ्जं नुन्नवान् स: । सार्धैकघण्टात: य: प्रश्न: पीडयन् आसीत् तस्य उत्तरं दत्तम् आसीत् तेन । ‘अधुना...

...
भावाभावौ
मूलकार: - रवीन्द्रनाथठाकुर: अनु - राकेशदाश:

कुञ्जविहारी - केन अभिप्रायेण तव अत्र आगमनम् ? वशंवद: - अन्नं न उपलभ्यते ।.. तत्रभवता कस्यचन कार्यस्य विषये...कुञ्जविहारी - (व्यग्र: सन्) ...

...
प्रतिस्पन्दः

जून्-मासस्य सन्देश: पठित: । ‘चन्द्रमस: पर्वत:’ इति धारावाहिन्या: अन्तिम: अंश: अतीवरोचक: भाति । ‘काव्यकण्ठ:...’ इति लेख: अत्यन्तम् उद्बोधकर: । अस्मिन् शास्त्रिमहोदयस्य अलौकिकी प्रतिभा दृश्यते ।

‘वीज’धातु: अस्ति किम् ? - २७०
माणवकः

शिष्य: - श्रीमन् ! ‘वीज’धातु: किं नास्ति ? आचार्य: - धातुपाठेषु क्वचित् अपि तादृश: धातु: न दृश्यते ।शि - ‘व्यजनम्’ इत्यत्र का व्युत्पत्ति: दर्श्यते ?